De Dwaler is een LARP met een visie. Onze visie is het neerzetten van een evenement met een zeer unieke spelwereld en verhaal, namelijk het spelenderwijs combineren van de historische Europese middeleeuwen met de mythes van toen. Maar spelen met een lang vervlogen, gewelddadige en beladen tijdsperiode als de middeleeuwen vereist de nodige kanttekeningen en inzet. Hierom is de Dwaler niet per sé een match met iedere speler of speelstijl. Wanneer iemand deelneemt aan ons evenement, gaan wij ervan uit dat die akkoord gaat met de hieronder uiteengezette visie.
Wij verwachten dat een deelnemer van de Dwaler geïnteresseerd is in de mythisch-historische spelwereld zoals die op deze website staat beschreven. Je bent bereid om deze spelwereld serieus te nemen bij het bedenken van een personage, het maken/kopen van een kostuum en bij het spelen op het evenement. Dit kan je doen door de informatie over de spelwereld goed te lezen en door waar nodig onderzoek te doen naar het concept dat je gaat spelen. Geen zorgen: de lat ligt hier niet hoog. We verwachten niet dat onze deelnemers academische papers lezen. Wikipedia-artikelen, de betere video essays, of historische podcasts zijn meer dan genoeg. Voor de richtlijnen over kostuums verwijzen we je graag naar de pagina Kostuums.
Wij onderhouden op de Dwaler een sportieve cultuur van eerlijk en faciliterend spelen. Het verhaal van jouw personage is deel van het bredere verhaal van de Dwaler, waarin andere personages even belangrijk zijn als dat van jezelf. Zet elkaar op een voetstuk. Sta je oog in oog met een nobele ridder? Heb dan ontzag! Kom je een angstaanjagende ondode Draugr tegen? Heb dan angst! Spreek je met een boer? Bewonder hun harde werk, maar wijs ze ook op hun plek! Neem ook personages met tegengestelde wereldbeelden serieus. Zie je vijanden als waardige tegenstanders, ookal hebben ze het volgens je eigen personage bij het verkeerde eind. Dit betekent niet dat je personage altijd respectvol hoeft te zijn, maar wel dat je als speler rekening houdt met of je niet afdoet aan wat je medespeler probeert uit te beelden!
Verliezen als personage is vaak juist winnen als speler; soms is verliezen mooier en passender dan winnen voor de verhaallijn van je personage. Zonder de mogelijkheid om binnen het verhaal te falen is slagen niet spannend. Je personage is niet interessanter door geen angst of ontzag voor anderen te hebben. Sterker nog: personages die nooit een angst hoeven te overwinnen zijn aan het einde van de dag geen echte helden geweest. Verhalen met conflict en menselijk falen zijn vaak het mooist en meest waardevol.
Op de Dwaler bieden wij graag conflictspel aan: zowel tegen vijandelijke facties die vanuit het verhaal op spelers afkomen, als tussen spelers onder elkaar. Veel plot is erop ingesteld om verschillende groepen te laten concurreren om dezelfde doeleinden, waardoor botsingen bijna altijd onvermijdelijk zijn. Dit kan leiden tot bekvechten of zelfs gewapend conflict. Dit kan in onze ogen veilig wanneer we als community goed blijven communiceren en er vanuit gaan dat iedereen sportief speelt, zoals uiteengezet in het punt hierboven.
Wanneer je in conflict raakt met een andere speler of spelersgroep, is het handig om even uit-spel af te stemmen over hoe jullie willen spelen met het conflict. Hoewel als personage iemand doden of doodgemaakt worden altijd kan gebeuren, is vooraf of achteraf met elkaar erover praten erg nuttig. Dit kan helpen om duidelijke grenzen en wensen te stellen aan het conflict: misschien wil de ene kant wel heel graag escaleren tot dodelijk personage-eindigend geweld, terwijl de andere partij eigenlijk alleen maar een robbertje wilde vechten. Door met elkaar te kalibreren kan je met elkaar vinden waar de beste spelervaring voor iedereen ligt. Ook helpt het met bevestigen dat het conflict echt alleen in-spel is, en dat je elkaar uit-spel nog wel gewoon mag! Kom je er echt niet uit? Haal er dan een spelleider bij om te helpen met het uitpraten.
Op de Dwaler vertellen wij verhalen over menselijke ervaringen en emoties. Zelfs de meest mythische wezens beleven verhalen die uiteindelijk draaien om menselijke angst, hoop en ambitie. De mythische en fantastische elementen van de Dwaler dienen deze emotionele verhalen. Naast dit narratieve standpunt, willen we ook benoemen dat de mythes van onze geschiedenis niet één logica delen met elkaar. Er is veel sprake van gekke willekeur in de mythologie: mensen veranderen zonder pardon in vissen, of bomen blijken wanneer het uitkomt ineens wijze geesten te zijn.
Al deze zaken hebben betekenis maar niet altijd directe logica. Om een voorbeeld te geven: nadat de ridder Huon van Bordeaux hechte vrienden werd met de elfenkoning Oberon, ontving hij een hoorn die in zijn uur van nood een elfenleger op kon roepen. Hoe deze magie werkt, waar de elfen vandaan komen, of waarom de hoorn dit kan, is niet belangrijk. De waarde zit hem hier in de thema’s van vriendschap, trouw en belofte.
Binnen de spelwereld hanteren wij om deze redenen geen in steen gebeitelde magische regels of metafysica. Magie, religie en de dwaalplaats dienen het verhaal en het heeft geen zin om als speldoel te stellen om de exacte werking van deze zaken te doorgronden. Je mag als personage natuurlijk wel spelen met deze waarom-vragen, maar verwacht als speler niet dat je erachter gaat komen hoe iets écht werkt. Het is niet zozeer dat we je deze antwoorden niet gunnen, meestal bestaan ze simpelweg niet. Zo is religie en het bestaan van God of Goden enorm open voor interpretatie en zal je nooit direct spreken met een aartsengel of dondergod.
De middeleeuwen waren een ruige tijdsperiode en de verhalen van de Dwaler kunnen soms duisterdere thema’s bevatten. Voorbeelden hiervan zijn moord, oorlog, vrijheidsontneming, ontvoering en discriminatie. Ook elementen van bovennatuurlijke horror maken vaak deel uit van het evenement. Het is niet verplicht om te spelen met deze thema’s. Wanneer je als speler tegen thematiek of scènes aanloopt die voor jou oncomfortabel zijn, hebben we veiligheidsregels waarmee je uit de scène kan stappen (zie het regelsysteem). Wel ga je ermee akkoord dat het vermijden van dit soort scènes en er actief uit stappen je eigen verantwoordelijkheid is. Het is niet volledig te garanderen dat je op geen manier in aanraking komt met de thematiek van duisterdere plotlijnen, aangezien deze openlijk het spel in worden gestuurd.
Thema’s waar we NIET actief mee spelen zijn racisme en seksueel geweld.
Op de Dwaler dompelen wij ons onder in een tijdsperiode die in moderne ogen enorm vreemd is. Mensen keken op zo’n andere manier naar de wereld, dat het een flinke uitdaging kan zijn om je aan dat wereldbeeld over te geven. Maar precies in dat tóch proberen, ligt de magie van de Dwaler. Wél is het erg belangrijk om, in het neerzetten van een tijdsperiode vol geweld en onrecht, goede afspraken te maken over hoe we dit op een veilige manier doen. Hieronder volgen daarom onze richtlijnen voor de belangrijkste thema’s:
Als speler op de Dwaler geef je je over aan de wereldbeelden van een vervlogen tijd. Wanneer een astroloog jouw personage bijvoorbeeld vertelt dat de aarde het centrum van het universum is of dat je de toekomst kan voorspellen aan de hand van de sterren, ga er dan vanuit dat dit klopt. Wanneer iemand jou vertelt dat hij in een manuscript heeft gelezen dat spechten toverspreuken kennen om sloten te openen, ga er dan vanuit dat daar waarheid in zit. Het is op zo’n moment niet spelbevorderend om het vanuit je moderne kennis beter te weten. Jouw personage staat niet boven het wereldbeeld en de kennis van de rest van de wereld. Sterker nog: binnen de dwaalplaats zit er misschien wel meer waarheid in dat middeleeuwse wereldbeeld dan in onze moderne kennis!
Speel actief met de standenmaatschappij! Heb ontzag voor de positie van een ridder of geestelijke. Hoewel jij als deelnemer weet dat de speler van een ridder of priester slechts een LARPer in een maliënkolder of habijt is, is hij voor je personage meer dan dat. Een edelman beledigen is een grof schandaal en erg gevaarlijk wegens zijn invloed! Een priester beledigen kan daarbovenop zelfs slecht zijn voor je zielenheil! Dit betekent niet dat je geen commentaar mag hebben op de andere standen. Boeren, adel en geestelijkheid waren constant in conflict met elkaar, soms met geweld tot gevolg. Maar speel wél met de zwaarte achter mensen hun stand. Conflict zoeken met de geestelijkheid of adel wordt aangemoedigd en zorgt voor spannend spel, maar doe het niet lichtzinnig! Ook is het belangrijk om je te beseffen dat stand boven gender stond. Een vrouw van de adelijke stand staat hoger in aanzien dan alle vrouwen én mannen van de lagere stand.
Religie is een belangrijk deel van de spelwereld dat elk aspect van de cultuur, politiek en de manier van denken beïnvloedt. Dit betekent dat religieuze thema’s niet te omzeilen zijn op De Dwaler. Als je buiten het spel een sterk negatieve mening hebt over christendom of andere religies, of slechte ervaringen hebt met religie die jou als speler belemmeren om veilig met dit onderwerp te spelen, denk dan goed na over of de Dwaler het juiste evenement voor je is.
Wij streven ernaar om de zeer religieuze wereld van de middeleeuwen respectvol neer te zetten, aangezien vrijwel al deze religies nog altijd bestaan. Ook vermijden wij het spelen van stereotiepe persiflages die bedoeld zijn om religie belachelijk te maken. Ook is het goed om je te beseffen dat er een wereld van verschil bestaat tussen de middeleeuwse en moderne interpretaties van deze godsdiensten. Wanneer wij op de Dwaler alle katholieke personages heilig laten geloven in magische edelstenen, beweren wij niet dit geldt voor moderne katholieken. Er is zoveel tijd verstreken tussen de 13e eeuw en het heden, dat een moderne christen het geloof uit deze tijd soms niet zou herkennen.
De middeleeuwen waren een tijd vol angsten en vooroordelen. Deze hebben een plaats binnen de spelwereld. Wij vinden het kwalijk om leed uit het verleden uit te wissen omdat we dan voor ons gevoel stellen dat dit nooit is gebeurd. Wel wordt er uiterst voorzichtig omgegaan met deze thematiek.
Voorop staat dat wij geen enkele tolerantie hebben voor buitenspelse discriminatie. Hoewel de dertiende eeuw gekenmerkt wordt door wantrouwen en geweld naar “vreemden” zoals Moslims en Joden, is ons evenement geen uitlaatklep voor buitenspelse vooroordelen. Om deze redenen is deze religieuze discriminatie een passief maar géén actief thema op de Dwaler. Oftewel: er wordt wel gespeeld met de structuren van discriminatie, maar er zullen doorgaans geen scènes worden uitgespeeld waarin minderheden doelgericht geweld aangedaan wordt.
Racisme bestond volgens sommige historici nog niet in de middeleeuwen. Wij hanteren binnen het spel deze theorie als de onomstreden waarheid. Op de Dwaler is racisme daarom ook geen spelelement. In het Heilige Land kwamen de Europese kruisvaarders in aanraking met mensen van alle huidskleuren, maar het enige wat ertoe deed was geloof. Er worden in Europa bijvoorbeeld vol verwondering verhalen verteld over Ethiopië, waar een wijze en schatrijke, Afrikaanse koning een christelijk rijk vol goud en edelstenen zou hebben.
Vrouwen en mensen met een geaardheid die niet als de norm werd gezien gingen in de middeleeuwen vaak gebukt onder discriminatie. Op de Dwaler zijn de verschillende genderrollen die mensen in de middeleeuwen innamen een belangrijk deel van de spelwereld, maar net als hierboven bij het onderwerp “discriminatie” geldt dat wij geen tolerantie hebben voor buitenspels seksisme, transfobie of homofobie. De historische gendernormen in de spelwereld van de Dwaler zijn een narratief gereedschap, geen uitlaatklep voor hedendaagse achterhaalde wereldbeelden.
Dat gezegd hebbende: wees als speler niet bang om binnen het spel de status quo neer te zetten. Wij geven elkaar op de Dwaler het vertrouwen dat de middeleeuwse denkbeelden van onze personages niet onze buitenspelse denkbeelden zijn. De gemiddelde middeleeuwer kijkt nou eenmaal neer op mensen die hun gendernorm doorbreken, zoals vechtende vrouwen en passieve mannen. Vrouwen haalden bijvoorbeeld vaak veel zelfwaarde uit kwaliteiten als geweldloosheid en vroomheid. Wanneer een vrouw zich aansloot bij een plunderende compagnie huurlingen, werd zij niet gezien als vrijgevochten maar als iemand die vrouwelijkheid bespuugde en slecht afstraalde op iedereen. Op deze manier is het verhaal van een personage dat deze gendernormen wél actief doorbreekt extra betekenisvol.
Want natuurlijk is het ook toegestaan om een personage te spelen dat de gendernormen van de dertiende eeuw juist wel doorbreekt! Mensen die dit deden zijn er altijd al geweest. Wel is het spelen van zo’n personage een actieve keuze die kan leiden tot sociaal conflict binnen het spel. Om het voorbeeld van hierboven opnieuw aan te halen: sommige compagnies huurlingen en roversbendes stonden erom bekend dat ze ook vrouwen in hun gelederen hadden. Het is enorm interessant om zo’n vrouw te spelen, maar in de ogen van de spelwereld zal je een rariteit zijn en wellicht slecht behandeld worden.
Een ander interessant voorbeeld: in Scandinavië werd er raar gekeken naar mannelijke zieners, omdat toekomstvoorspellende magie inherent vrouwelijk zou zijn. Mannen die deze vormen van magie uitvoerden werden gezien als raar en onmannelijk. Kortom: in een historische spelwereld doet gender ertoe. Het is een thema waar verhalen uit voortvloeien.
Het is verder bovenal belangrijk om je te beseffen dat vrouwen beter werden behandeld dan we tegenwoordig vaak denken. Ook in de middeleeuwen werd er neergekeken op agressie tegen vrouwen en was het uit den boze om openlijk vrouwonvriendelijk te zijn. Een vrouw was immers nog altijd de dochter, zus of moeder van iemand die je kende! Zie Spelwereld - Gendernormen voor meer informatie over vrouwen in de middeleeuwen.
Ten slotte willen we nog benoemen dat je op de Dwaler zeker niet verplicht bent om te spelen als je uit-spel gender. Het staat je als speler vrij om zelf te kiezen welk gender jij uitbeeldt met je personage en welke set aan normen je dus mee wil spelen. We verwachten dat wanneer een speler duidelijk maakt dat ze als een bepaald gender spelen, er hierin ook meegegaan wordt!
Uit ervaring weten wij dat veel geïnteresseerden in de middeleeuwen gefascineerd zijn door de oude heidense volkeren zoals de Kelten en Vikingen. Wij krijgen dan ook vaak de vraag of het op de Dwaler mogelijk is om een heiden te spelen. Het antwoord is: ja! Maar er zijn een paar kanttekeningen.
Ten eerste: het is NIET mogelijk om als mens een Scandinavische heiden te spelen. Wij merken dat vikingen voor veel geïnteresseerden in geschiedenis en LARP enorm tot de verbeelding spreken, maar helaas vallen ze in onze spelwereld erg uit de toon. Als je wil spelen met oude Noordse mythologie, dan kan dat wél door een eeuwenoud mythisch wezen te spelen! Ook is het mogelijk om een heiden te spelen die afkomstig is uit Finland of de Baltische gebieden, waar de laatste heidense stammen van Europa zich in de dertiende eeuw nog staande weten te houden. Zij aanbidden de oude Finse goden.
Ten tweede: het spelen van een heiden betekent dat je bewust kiest voor een bepaald type spel en verhaal. Je kiest ervoor om een personage te spelen dat deel uitmaakt van een verdwijnend en gemarginaliseerd volk en zal hierdoor mogelijk vooroordelen en sociaal conflict ervaren. Christelijke personages zullen bijvoorbeeld minder snel bereid zijn om je als bondgenoot te zien.
Zelfs binnen de dwaalplaatsen kan de verandering van de buitenwereld niet genegeerd worden. De tijd staat er niet stil. Integendeel: de dwaalplaats lijkt het geloof en de verhalen van de dertiende eeuw te spiegelen en in die tijd zijn de heidense vertellingen stervende. Zelfs in de verborgen dwaalplaatsen is het christendom in opmars want hoewel middeleeuwse manuscripten vol staan met verhalen over dwergen, saters en elfen, zijn deze wezens steeds vaker ook christelijk en op goede voet met bijvoorbeeld legendarische kruisridders.
Deze narratieve keus maken wij niet om het spelen van een heiden te ontmoedigen. Integendeel: juist omdat wij de verhalen van deze volkeren zo gaaf vinden, willen wij ze eer aandoen en ze de juiste lading geven. De verhalen die wij op de dwaler vertellen over heidendom zijn verhalen over de tragische dood van de oude wereld. Op deze manier is het spelen van een heiden niet slechts een “skin” of “vibe” die je je personage geeft: het vormt wie die is binnen het verhaal en de wereld. De heidenen van de Dwaler bevinden zich in een heroïsche “last stand”. Hun strijd is mogelijk hopeloos, maar ze zullen hun wegen tot hun laatste adem verdedigen, of zich bekeren om zichzelf en hun naasten te beschermen. Dit is tragisch, maar narratief enorm betekenisvol. En soms zal er onverwachts mogelijk toch een lichtpunt en een overwinning zijn!
